Nie widziałam cię już od miesiąca. I nic… Maria Pawlikowska-Jasnorzewska – wspomnienie

9 lipca przypadła 75. rocznica śmierci polskiej poetki i dramatopisarki Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej de domo Kossak. Jej utwory były uwielbiane w okresie międzywojennym, a także w Polsce Ludowej, przy ich lekturze tysiące zakochanych dziewcząt roniło łzy w poduszki.

Przypomnę dwa najbardziej znane erotyki, spopularyzowane w piosenkach wykonywanych przez Ewę Demarczyk, których uroda jest nieprzemijająca:

Wciąż roz­my­ślasz. Upar­cie i skry­cie.
Pa­trzysz w okno i smu­tek masz w oku…
Prze­cież mnie ko­chasz nad ży­cie?
Sam mó­wi­łeś prze­szłe­go roku…
Śmie­jesz się, lecz coś tkwi poza tym.
Pa­trzysz w nie­bo, na rzeź­by ob­ło­ków…
Prze­cież ja je­stem nie­bem i świa­tem?
Sam mó­wi­łeś prze­szłe­go roku…

Nie wi­dzia­łam cię już od mie­sią­ca.
I nic. Je­stem może bled­sza,
tro­chę śpią­ca, tro­chę bar­dziej mil­czą­ca,
lecz moż­na żyć bez po­wie­trza!

Pawlikowska-Jasnorzewska nie bez powodu jest nazywana poetką miłości, ponieważ opanowała do perfekcji tworzenie strof niezwykle mocno oddziałujących na emocje czytelników. Język, jakim się posługiwała był, na czasy w których żyła, nie do końca “poetycki”, gdyż autorka korzystała ze słownictwa potocznego.

Pisała dużo, począwszy od debiutu w 1922 r. do śmierci w 1945 r. wydała 15 tomów poetyckich i ukończyła 16 sztuk teatralnych. Największy wpływ na jej twórczość miało pochodzenie, była córką malarza Wojciecha Kossaka. W domu rodzinnym gościli luminarze świata kultury i sztuki.

Aktywnie uczestniczyła w życiu cyganerii krakowskiej i warszawskiej, przyjaźniła się m. in. ze Skamandrytami (Tuwim, Lechoń, Słonimski, Iwaszkiewicz, Lechoń) i ich otoczeniem. Kawiarnie, galerie, muzea były miejscami, w których najczęściej spędzała czas.

Natura obdarzyła poetkę niepospolitą urodą i znacznym temperamentem. Podobała się mężczyznom i chętnie korzystała ze swoich przymiotów. Życie jej było barwne i zaskakujące, miała trzech mężów: Bzowskiego – oficera armii austriackiej, Pawlikowskiego – pisarza i działacza społecznego oraz Jasnorzewskiego – pilota lotnictwa wojskowego. Podróżowała po Europie i północnej Afryce, o czym na bieżąco wspominała w swojej twórczości.

Po wybuchu II wojny światowej opuściła kraj udając się przez Rumunię i Francję do Anglii. Zamieszkała z mężem w bazie wojskowej Królewskich Sił Powietrznych w Blackpool. Kapitan Jasnorzewski brał udział w bitwie o Anglię.

Tuż przed zakończeniem wojny u Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej wykryto złośliwy nowotwór. Choroba była na tyle zaawansowana, że mimo operacji nie udało się jej uratować. Zmarła 9 lipca 1945 r. w Manchesterze, mając 54 lata. Tam też została pochowana. Mąż przeżył ją o 25 lat, odszedł w 1970 r., jego prochy spoczęły obok ukochanej żony.

Biografia pisarki jest tak bogata, że mogłaby posłużyć za kanwę scenariusza filmowego. Może w szkole filmowej kształci się producent lub reżyser, który dostrzeże ogromny potencjał ukryty w losach autorki “Pocałunków”?

Nam, konsumentom kultury, pozostaje lektura utworów Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej (na przykład: > tu), promowanie i przekazywanie jej dorobku innym, jak złotej pałeczki w biegu sztafetowym.

Szkicownik poetycki (49)

Ileż to tysięcy mil od człowieka do człowieka, choćby stali tuż przy sobie?
Ileż przestrzeni w poskręcanych błędnikach, ślimakach, labiryntach niewidzialnych?
Ile gór i rzek, jakie stepy wyjące wichrem, jakie oceany monotonne, siwe, bezbrzeżne?
Jakie hotele stoją wbudowane między nich, fantastyczne, o niezliczonych wejściach i   wyjściach, windach, piętrach i podziemiach?
Któż to obliczy, kto ogarnie tę drogę, mapę jej wyrysuje i czas jej zdobycia określi?
A miłość przebywa ją jednym krokiem. Jednym spojrzeniem.
Elektryczna iskra miłości obiega w sekundzie całą tą przestrzeń, w przeszłość nawet sięgającą.
I obejmuje się dwoje ludzi, z których jedno jak gdyby było w najgłębszych kopalniach, drugie na najwyższym ziemskim szczycie gór.

→ M. Baryła

22.07.2020

• foto: archiwum

• więcej wspomnień: > tutaj

 

2+

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *