Polska – Izrael. Przeprosiny za każdy przecinek historii

Trzydzieści lat III RP minęło nam na nieustannym potakiwaniu, tłumaczeniu się, kłanianiu się w pół i na gorączkowym udowadnianiu światu, że Polacy, nie wiedzieć czemu, muszą stale przepraszać. Za co? Za to, czego nie zrobili.

Ale tak działa mechanizm, który wszczepiono nam głęboko: pragnienie bycia lubianym przez tych, którzy nawet nie próbują tego lubienia odwzajemniać. I kiedy Marek Magierowski mówi wprost, że przez lata dyplomatycznej pracy nie spotkał ani jednego polityka żydowskiego mówiącego o Polsce pozytywnie, nie jest to żaden „eksces” – to opis rzeczywistości. Jednostronnej, toksycznej i utrwalonej tak mocno, że Polacy wręcz panicznie boją się cokolwiek powiedzieć niezgodnego z narzuconym scenariuszem.

Widać to w festiwalowej gorączce, która opanowała samorządy. Co roku kolejne miasta prześcigają się w organizowaniu Tygodnia Kultury Żydowskiej, tak jakby walczyły o medal za najbardziej uniżoną postawę. Te same koncerty, te same przemowy, te same projekty realizowane za publiczne pieniądze, a z drugiej strony totalna obojętność. Bo Izrael tych festiwali nie potrzebuje i nawet ich nie zauważa. To tylko kolejny rytuał polskiego samobiczowania – spektakl odgrywany nie dla partnerów zagranicznych, lecz dla własnego środowiska, które musi sobie co pewien czas udowodnić, że jest „postępowe” i „światowe”. Gdyby chociaż istniała jakaś wzajemność – ale przecież nie istnieje. W Izraelu nikt nie urządza festiwali polskości, nie zaprasza polskich artystów, nie organizuje debat o polskiej historii. To jednostronny nurt, w którym polska strona płynie pod prąd, ciągnąc wszystko na własnych plecach.

Czytaj: „Nagłaśnianie polskiego antysemityzmu na Uniwersytecie Warszawskim”.

Do tego dochodzi moda na turystykę cmentarną. Wycieczki na stare kirkuty, odmalowane renowacjami, które przez pół wieku nikogo nie interesowały, a teraz stały się narodowym punktem obowiązkowym „dialogu”. Te same przewodniczki, te same natchnione opowieści o „współistnieniu”, które nijak nie mają się do faktów. I wszystko to w tonie nabożnym, jakby dotykanie zniszczonego nagrobka miało odkupić winy, których Polacy nigdy nie popełnili. Nie ma w tym nic złego, dopóki nie staje się to formą publicznej pokuty. A niestety stało się. W Polsce to działa jak rytuał oczyszczający – choć nikt poza nami go nie oczyszcza.

Tak samo z książkami – cała półka literatury rozliczeniowej, która powtarza w kółko ten sam schemat. Polak – winny; Żyd – ofiara; historia – jednostronna; kontekst – zbędny. To już nie jest nauka ani publicystyka. To jest rytuał potwierdzający obowiązującą narrację. I my sami to finansujemy, promujemy, kupujemy do bibliotek, robimy z tego rzekomą „misję”. Życie intelektualne, które kręci się wokół nieustannej potrzeby tłumaczenia się przed kimś, kto wcale nie chce tych tłumaczeń wysłuchać.

Czytaj: „Europa sparaliżowana przez Izrael – politycy boją się działać”.

I nagle – jak na ironię – ta jednostronność odbija się głośnym echem w sprawie wpisu Yad Vashem. W niedzielę, 22 listopada, instytut zamieścił na platformie X informację, że to właśnie na ziemiach polskich jako pierwszych wprowadzono obowiązek noszenia przez Żydów znaków odróżniających ich od reszty społeczeństwa. Ot, kolejny komunikat, w którym „Polska” i „antyżydowskie przepisy” występują obok siebie tak blisko, że przeciętny odbiorca natychmiast uznaje to za polską inicjatywę. Yad Vashem oczywiście wspomniał o Hansie Franku, o Generalnym Gubernatorstwie, ale zrobił to tak, jak zwykle: w sposób sugerujący, że tło nie ma znaczenia. Wpis poszedł w świat bez żadnego wyjaśnienia, że Polska była w tym czasie pod krwawą niemiecką okupacją. Dopiero Radosław Sikorski jeszcze tego samego dnia poprosił instytut o dopisanie tego prostego faktu – że to był niemiecki nakaz, a Polska była krajem zajętym, nie mającym żadnej suwerenności. Yad Vashem odpowiedział wymijająco, że „w artykule jest to zaznaczone”. Jednak wpisu nie poprawił. A skoro nie poprawił, Sikorski – słusznie zresztą – wezwał ambasadora Izraela do MSZ. Ale czy to cokolwiek zmieni? Nie. Bo logika jest wciąż ta sama: każda próba sprostowania oskarżenia jest odbierana jak akt wrogości.

Czytaj: „Lobby żydowskie zwyciężyło. Sejm znowelizował ustawę o IPN”.

I tu tkwi sedno problemu. Polska jest jedynym krajem w świecie zachodnim, który z taką determinacją sam siebie stawia w roli podejrzanego. Festiwale, cmentarne wycieczki, książki pełne rozliczeń – wszystko po to, by kogoś udobruchać. Tylko że tego kogoś udobruchać się nie da. Bo w polityce historycznej nie działa mechanizm „dobrego ucznia”, który chce dostać pochwałę. Działa tylko siła i konsekwencja. Izrael prowadzi politykę agresywną, bezkompromisową, opartą na własnym interesie. Polska natomiast nadal wierzy, że jeśli zrobi jeszcze jeden festiwal, jeszcze jedną publikację, jeszcze jedną renowację, to ktoś w końcu powie: „świetnie, teraz was doceniamy”.

Nie powie. I im szybciej to zrozumiemy, tym szybciej przestaniemy drałować w miejscu. Na razie wykonujemy wciąż te same gesty, z których nic nie wynika. Ba, skutki są odwrotne – im bardziej się staramy, tym głośniejsze są pretensje. Czas więc zadać sobie uczciwe pytanie: kiedy wreszcie przestaniemy zabiegać o sympatię, której nikt nam nie zamierza dać? I kiedy w końcu zaczniemy mówić własnym głosem – nie przepraszając za każdy przecinek w historii, którą pisali inni? Wtedy dopiero będziemy partnerem. Na razie jesteśmy tylko petentem. I to z własnej woli.

→ I.R. Parchatkiewicz

29.11.2025

• grafika: pixabay.com

• więcej tekstów autora: > tutaj

• więcej o Izraelu: > tutaj