W Polsce od lat funkcjonuje uproszczenie: „kto wchodzi w relacje z Rosją, ten jest prorosyjski”. Taka logika to oręż do politycznych oskarżeń. Tymczasem w sprawach o znaczeniu strategicznym, takich jak umowy gazowe kluczowe jest, że to przede wszystkim decyzje ekonomiczne tworzą zależność.
Warto więc zestawić dwie sprawy, które różnią się skalą i konsekwencjami, ale pokazują ten sam mechanizm: gdy państwo podpisuje długoterminowe porozumienie energetyczne, tworzy się pole wpływu, które później może być wykorzystywane w polityce.
Julia Tymoszenko i umowa z Gazpromem (2009)
W 2009 roku premier Ukrainy Julia Tymoszenko podpisała z Gazpromem umowę na dostawy gazu. Umowa była szeroko krytykowana jako niekorzystna dla Ukrainy, przede wszystkim z powodu ceny i warunków, które zwiększały zależność Ukrainy od Rosji. W 2011 roku Tymoszenko została skazana na 7 lat więzienia za nadużycie władzy w związku z tą umową. Wyrok był oceniany przez wielu obserwatorów jako politycznie motywowany, jednak fakt pozostaje faktem: umowa była obciążająca dla państwa, a konsekwencje polityczne były bardzo poważne.
Waldemar Pawlak i umowa z Gazpromem (2009)
W Polsce w tym samym czasie zapadały decyzje, które dziś są oceniane jako niekorzystne dla interesu energetycznego państwa. W 2009 roku Polska podpisała umowę z Gazpromem, która w publicznej narracji jest przedstawiana jako umowa „niekorzystna”, zwłaszcza w kontekście cen i długoterminowych zobowiązań.
Najważniejsze jest jednak to, że umowy tego typu nie są „politycznym gestem”. To umowy gospodarcze, które mogą zostać zawarte z każdym dostawcą: z Rosji, Norwegii czy Kataru. Pytanie nie brzmi więc: „czy umowa została podpisana z Rosją?”, ale: „jakie były warunki, jaka była cena i jakie konsekwencje dla Polski?”. Jeśli umowa była niekorzystna, to jej skutki dotykają obywateli bez względu na to, kto był partnerem.
Oczywiście fakt podpisania umowy z rosyjskim dostawcą wpisuje się we właściwą dziś w Polsce retorykę antyrosyjską, która w polskiej polityce nasiliła się po katastrofie smoleńskiej, została podtrzymana w związku z aneksją Krymu w 2014 r. i eskalacją wojny na Ukrainie od 2022 r. Jednak w czasie, gdy Waldemar Pawlak negocjował warunki kontraktu w latach 2009–2010, relacje między Polską a Rosją nie były tak napięte jak dziś. Były to lata, gdy premier Donald Tusk i przedstawiciele polskiego rządu utrzymywali stosunki z Moskwą, a polityka energetyczna stanowiła istotny element współpracy bilateralnej.
W październiku 2010 r. rząd PO-PSL, którego kluczowym negocjatorem po stronie polskiej był wicepremier i minister gospodarki Waldemar Pawlak, podpisał aneks do kontraktu jamalskiego zwiększający dostawy rosyjskiego gazu do 10 mld metrów sześciennych rocznie do końca 2022 r. oraz wydłużający możliwość przesyłu gazu przez Polskę nawet do 2045 r. Raport Najwyższej Izby Kontroli wykazał, że strona polska przystąpiła do negocjacji bez wypracowanej strategii negocjacyjnej i bez rzeczywistego dążenia do uzyskania równoważnych korzyści za ustępstwa wobec Gazpromu; minister Pawlak i PGNiG nie podjęli prób uzyskania korzystniejszych warunków, w tym obniżenia ceny.
W raporcie NIK wskazano też, że rząd zgodził się, by kontrakt jamalski obowiązywał, wg planów strony rosyjskiej, aż do 2037 r., mimo że wcześniej mówiono, iż umowa powinna wygasać w 2014 r. z uwagi na perspektywę alternatywnych źródeł gazu, takich jak terminal LNG w Świnoujściu czy plany Baltic Pipe. To wydłużenie kontraktu NIK uznała za istotny błąd negocjacyjny, który utracił Polsce szansę wcześniejszego uniezależnienia się od dostaw paliwa z Rosji.
W trakcie negocjacji Pawlak dążył do jak najszybszego zawarcia umów, przedstawiając Radzie Ministrów projekty nieuzgodnione z innymi resortami i forsując ich niezwłoczne zatwierdzenie, co również zostało ocenione w raporcie jako element nieprzygotowanych negocjacji.
Refleksja
W świetle tych faktów pojawia się pytanie, które warto postawić jasno i bez ideologicznych naleciałości: czy Pawlak był jedynie biernym wykonawcą strategicznych decyzji rządu PO-PSL, czy też jego działania, w kontekście braku korzystniejszych zapisów i niepełnego wykorzystania możliwości negocjacyjnych, należy oceniać jako własną odpowiedzialność polityczną? I skoro tak, dlaczego nikt nie podjął próby formalnego wyjaśnienia tych decyzji w świetle odpowiedzialności karnej lub przynajmniej głębszej debaty publicznej?
Gdy publicyści i dziennikarze zaczęli pytać polityków PSL o odpowiedzialność Waldemara Pawlaka za kontrakt gazowy, przedstawiciele partii niekiedy reagowali nerwowo. W rozmowie na antenie Radia Zet wicemarszałek Sejmu Piotr Zgorzelski zdecydowanie odciął się od zarzutów wobec Pawlaka, mówiąc: „Proszę się od pana premiera Waldemara Pawlaka odczepić i cały czas nie uprawiać polityki Prawa i Sprawiedliwości wobec tego człowieka, dlatego że Waldemar Pawlak nie zrobił nic złego przeciwko polskiej racji stanu”.
Ta reakcja pokazuje nie tylko, że temat jest nadal żywy w debacie publicznej, ale też jak politycy PSL starają się zamknąć temat odpowiedzialności Pawlaka. Wypowiedź ta stała się cytowana szeroko w mediach jako przykład obrony partyjnego kolegi przed krytyką dotyczącą kontraktu energetycznego.
Ten mechanizm wpływu nie ogranicza się do energetyki. Podobnie działa nacisk państw na Polskę w innych obszarach polityki. Dobrym przykładem jest sprawa ustawy o IPN z 2018 roku. Wtedy to Polska znalazła się pod silną presją ze strony Izraela, który uznał zapisy ustawy za nieakceptowalne i domagał się zmian. W efekcie Polska musiała się wycofać z najbardziej kontrowersyjnych zapisów i przejść do negocjacji.
Czytaj: „Lobby żydowskie zwyciężyło. Sejm znowelizował ustawę o IPN”.
To pokazuje, że państwa potrafią wywierać wpływ nie tylko poprzez gaz, ale też poprzez politykę historyczną, dyplomację i presję międzynarodową. Jeśli więc ktoś dziś mówi o „prorosyjskości” jako głównym zarzucie, warto przypomnieć, że zależność i wpływ mogą mieć wiele źródeł i przyjmować różne formy.
Porównanie spraw Tymoszenko i Pawlaka nie ma na celu wskazania, kto jest „bardziej prorosyjski”. Chodzi o coś prostszego i ważniejszego: o odpowiedzialność za decyzje, które tworzą zależność i narzędzie wpływu.
Umowy gazowe to nie jest „polityka”, to gospodarka. Ale gospodarka ma konsekwencje polityczne. Jeżeli umowa jest niekorzystna, to jej skutki dotykają państwa przez lata. W przypadku Ukrainy konsekwencje były dramatyczne, a proces przeciwko Tymoszenko stał się symbolem politycznych rozliczeń. W Polsce podobne decyzje nie spotkały się z odpowiedzialnością prawną, a pozostają elementem publicznych sporów.
Jeżeli więc ktoś chce dziś rozmawiać o „prorosyjskości”, to powinien zacząć od faktów i odpowiedzialności. A nie od łatwych etykiet.
→ M. Baryła
25.01.2026
• grafika: barma / Gazeta Trybunalska
• czytaj także: „10 lat po Euromajdanie. Ukraiński ogień”
Czy Waldek nadal jest prezesem OSP ?
Teraz wypadałoby czekać na komentarz redakcji dotyczący naszej podległości pod amerykański i zachodni system ogłupiania ludzi przez import prymitywnych form rozrywki. Co społeczeństwu dają setki głupiutkich programów rozrywkowych (sportowych także) i tępych filmideł, które emitowane są niemal we wszystkich stacjach? Czasem wydaje mi się, że ludzie decydujący o tym są zwykłymi idiotami. I każdy z nich jakoś tam wspiera zachodni biznes. Jedyną różnicą jest to, że korzyści z ich głupawej działalności odnoszą nie konkretne organizacje czy państwa, ale czy bez Putina w tle, ich działalność jest mniej szkodliwa? Bynajmniej – nie!!!
Stałym tematem byłby też wpływ na nasze narodowe bezpieczeństwo np. organizacji kościelnych. To temat rzeka i tak jak w starej piosence wyrywa to całą masę pieniędzy i społecznej energii. No cóż, „cicha woda brzegi rwie”, tylko w czyim interesie…
Najbardziej krzykliwym przykładem zaprzedania polskich interesów jest tzw. zielony ład i zniszczenie podstaw naszej energetyki. Kto dzięki tej hucpie zarobił najwięcej? Kto okradł naszych rodaków i wytransferował kasę za polską granicę?